VakýfBank Kültür Yayýnlarý, Andrew Phillips ve J. C. Sharmannın "Taþeron Ýmparatorluklar" adlý eserini okurlarla buluşturuyor. Bu kitap, Avrupa'nın sömürgeci imparatorluklar tarihinin geleneksel anlatısını sorgularken, on yedinci yüzyıldan yirminci yüzyıla uzanan süreçte Avrupa yayılmacılığının asıl taşıyıcılarının egemen devletlerden ziyade şirket-devletler olduğunu ileri sürüyor.
VakfBank Kültür Yayınları (VBKY) tarih kitaplığı, Andrew Phillips ve J. C. Sharman'ın kaleme aldığı, Ýlker Sönmez'in Türkçeye çevirdiği "Taþeron Ýmparatorluklar" ile genişlemeye devam ediyor. Kitap, sömürgeci Avrupa imparatorlukları tarihinin hâkim anlatısının, yüz yüze rekabet halinde olan kralların, imparatorların ve devlet adamlarının ihtiraslarına odaklandığını vurguluyor. Phillips ve Sharman ise Avrupa yayılmacılığının asıl unsurlarının, birleşik ve karmaşık yapıdaki şirket-devletler olduğunu belirtiyor. Kâr amacı güden bu ticari teşebbüsler, kendilerine savaş yapma, barış yapma ve yönetme yetkisi veren özel tüzüklerle kuruluyor ve merkezi devletlerin egemenlik haklarını aşabilecek yetkinliklere sahip olarak faaliyet gösteriyor.
İngiliz Doğu Hindistan Şirketi (EIC) ve Hollanda Doğu Hindistan Şirketi (VOC) gibi önde gelen örnekler, Asya'da şirket-devletler kurarken; Fransa, Danimarka ve İsveç merkezli daha küçük örnekler de Avrupa yayılmacılığını Kuzey Amerika, Afrika ve Güney Pasifik başta olmak üzere dünyanın dört bir yanına taşıyor. Phillips ve Sharman, bu şirket-devletlerin, tüm dünya üzerinde etkili olma kapasitelerine vurgu yaparak, kapitalizm ve emperyalizmin öncü kuvvetleri olduklarını ifade ediyor. Söz konusu dönem, kamusal ve özel alan ayrımının henüz belirginleşmediği, egemenlik haklarının Avrupa dışında kolayca paylaşıldığı erken modern dönemin gerçek sömürgecilerini tanımlarken, bu yapıların nasıl işlediğine dair önemli bağlamlar sunuyor.
On sekizinci yüzyılın sonlarından itibaren Avrupa devletlerinin bürokratik ve askeri yapılarının güçlenmesiyle birlikte, kamusal ve özel alanların birbirinden ayrıldığı anlayışı da belirginleşmeye başlıyor. Ancak bu durum, şirket-devletlerin zamanla işlevlerini ve meşruiyetlerini kaybetmelerine yol açıyor ve tarih sahnesinden siliniyorlar. 19. yüzyılın sonunda, kısa bir süreliğine yeniden ortaya çıkan bu yapılara dair başarı ve başarısızlık hikâyeleri, Avrupa emperyalizmi ve küreselleşme tarihini daha iyi anlamak isteyenler için ilgi çekici bir başlangıç noktası sunduğu belirtiliyor.
Kitaptan bir alıntı:
“Modern uluslararası sistemin kritik gelişim aşamalarında rol oynayan en önemli aktörlerden bazıları devletler veya ticari şirketler değil, ikisinin bir araya gelişini temsil eden melez yapılardı. Neredeyse iki asır boyunca, İngiliz ve Hollanda Doğu Hindistan şirketleri ile Hudson's Bay Şirketi gibi ‘şirket-devletler’ ilk küreselleşme dalgasına yön vererek güç ve kâr elde etme konusunda olağanüstü başarılar gösterdiler. Çok uluslu modern şirketlerin öncüleri olarak kabul edilen bu yapılar, aynı zamanda geniş egemenlik yetkilerine, güçlü ordulara ve donanmalara sahip olup pratikte bağımsız hareket ediyorlardı. Hatta bazı durumlarda, geniş topraklar ve milyonlarca insan üzerinde kurumsal egemenlik tatbik ederek dönemin birçok hükümdarından daha fazla askeri ve siyasi güce sahip oldular. Bu nedenle şirket-devletler hem emperyalizmin hem de kapitalizmin motorlarıydı. Biz de bu kitapta, ilk gerçek küresel uluslararası sistemi oluşturan bu son derece önemli ancak genellikle göz ardı edilen aktörlerin yükselişini, düşüşünü ve önemini açıklamayı amaçlıyoruz.”
Yazarlar hakkında:
Andrew Phillips, Queensland Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası Çalışmalar Fakültesi, Uluslararası İlişkiler ve Strateji Bölümünde doçent olarak görev yapmaktadır. Araştırmaları, savaş, strateji ve uluslararası düzen üzerinde yoğunlaşırken, özellikle dünya siyasetindeki dönüşüm ve değişim unsurlarıyla ilgilenmektedir. Phillips’in eserleri arasında From Hollywood to Bollywood? Recasting Australia’s Indo/Pacific Strategic Geography (2016) ve How the East Was Won: Barbarian Conquerors, Universal Conquest and the Making of Modern Asia (2021) bulunmaktadır.
J. C. Sharman ise, Cambridge Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler, Sir Patrick Sheehy Kürsüsünde profesörlük yapmaktadır. Şarman, Bulgaristan Amerikan Üniversitesi, Sydney Üniversitesi ve Griffith Üniversitesi bünyesinde kadrolu olarak çalışmış, St. Petersburg Devlet Üniversitesi, Columbia Üniversitesi ve Londra İktisat Okulu'nda (LSE) misafir akademisyenlik yapmıştır. Kitaplarından bazıları ise şunlardır: Repression and Resistance in Communist Europe (2003), Havens in a Storm: The Struggle for Global Tax Regulation (2006), The Money Laundry: Regulating Criminal Finance in the Global Economy (2011) ve Andrew Phillips ile birlikte yazdığı International Order in Diversity: War, Trade and Rule in the Indian Ocean (2015) ve The Despot’s Guide to Wealth Management: On the International Campaign against Grand Corruption (2017).
KÜNYE
Yayınevi: VBKY
Kategori: Tarih
Kitabın adı: Taşeron İmparatorluklar
Yazar: J. C. Sharman, Andrew Phillips
Türkçesi: İlker Sönmez
Proje Editörü: Dr. Mehmet Yılmaz Akbulut
Kapak: Faruk Özcan
Sayfa Uygulama: Yümna Sarıkaya
Kitap Editörü: Elif Nur Sezgin
Sayfa sayısı: 336
