Çocukluk döneminde sıkça karşılaşılan sorunlardan biri olan işe basma, ailelerin en çok merak ettiği konuların başında gelmektedir. Acıbadem Kartal Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Salih Söylemez, çocuklarda sık görülen bu durumun genellikle büyüme ile birlikte kendiliğinden düzelme eğiliminde olduğunu belirtmektedir. Ancak bazen bu durumun sinir-kas hastalıklarından kaynaklanabileceği de belirtiliyor. Ailelerin çocuklarını dikkatli bir şekilde gözlemlemeleri ve işe basma sorunu varsa mutlaka bir çocuk ortopedi uzmanına başvurmaları önemlidir. Ailelerin en sık yaptığı hatalardan biri ise çocuklarına gereksiz tabanlıklar veya özel ayakkabılar almaktır. İşe basma birçok farklı nedenden kaynaklanabilir ve nedenin ortaya konulmasının ardından gerekli tedavi uygulanabileceği ifade edilmektedir.

İşe Basmanın Nedenleri

• Kalçadan Kaynaklanan İse Basma

Bu durum, kalça eklemine ait uyluk kemiğinin doğuştan işe dönük olmasıyla ortaya çıkmaktadır. Çocuklar yürürken ayak uçları işe dönük dururlar. Genellikle 0-6 yaşları arasında kendiliğinden düzelme eğilimindedir. Eğer deformite 10 yaş sonrasına kadar devam ederse, cerrahi müdahale ile uyluk kemiği tekrar normal eksenine getirilebilir. Ameliyat sonrası fizik tedavi ile başarılı sonuçlar elde edilmektedir.

Ne Yapılabilir?

Aileler, ayak yönlendirici cihazlar veya özel ayakkabıların bilimsel bir faydasının olmadığını unutmamalıdır. Düzenli takip ve kalça çevresi kaslarının güçlendirilmesi önemlidir. Ameliyat gereksinimi doğarsa, cerrahi müdahale ile düzeltme yapılabilir.

• Baldır Kemiğine Bağlı İse Basma

Bu durumda ayaklar ve dizler işe doğrudur, yürüyüşte sık takılma ve dengesizlik olabilir. Genellikle 4-6 yaş civarında düzelme potansiyeli taşır.

Ne Yapılabilir?

Ayakkabı değişiklikleri ve tabanlıklar bu durumu düzeltmez. Çocuğun aktif bir yaşam sürdürmesi desteklenmelidir. Eğer sorun 8 yaşından sonra da belirginse cerrahi tedavi düşünülebilir.

• Ayak Ön Kısmının İse Dönmesi

Bebeklerde en sık rastlanan işe basma nedeni budur. Ayak ön kısmı işe dönük durumda iken topuk normal konumda kalmaktadır. Muayenede ayak ön kısmı esnekse, ayak pasif hareketle düzeltilebilir.

Ne Yapılabilir?

Doğal olarak 6-12 ay içinde önemli oranda düzelme göstermektedir. Esnek tiplerde, ailelere ayak yönünü düzeltmek için nazik germe egzersizleri önerilmektedir. Sert deformitelerde cerrahi müdahale gerekebilir.

• Düz Tabanlık Nedeniyle İse Basma

Çocukluk çağında sık karşılaşılan düz tabanlık çoğu zaman tedavi gerektirmez. Esnek düz tabanlık, zamanla ağrıya neden olmaz ve yürüyüşü olumsuz etkilemez. Ancak bazı çocuklarda sert düz tabanlık, hareket kısıtlılığı ve ağrıya yol açabilir.

Ne Yapılabilir?

Esnek düz tabanlık ağrı yapıyorsa, özel tabanlık önerilebilir. Sert düz tabanlık durumunda ise, özel ayakkabılar veya tabanlık desteği kullanılabilir. Yapısal bozukluklar belirginse cerrahi tedavi gerekebilir.

• Kas ve Bağ Gevşekliği Nedenli İse Basma

Çocuklarda bağların gevşekliği ve kasların yeterli güç oluşturamaması, ayakların işe dönmesine sebep olur. Çocuklar çabuk yorulur ve bu durum belirginleşir.

Ne Yapılabilir?

Gereksiz cihaz ve ortopedik ayakkabılar tavsiye edilmez. Tedavi, kas güçlendirme ve denge koordinasyonunu artırmaya yönelik olmalıdır. Çocuğun hareketli bir yaşam tarzı sürmesi teşvik edilmelidir. Zaman içerisinde belirgin iyileşmeler sağlanabilir.