Son yıllarda çocuklarda miyopi (uzağı net görememe) sıklığında dünya genelinde belirgin bir artış gözlemleniyor. Miyopi, sadece bir gözlük ihtiyacına yol açmakla kalmayıp, ilerlediğinde ciddi göz hastalıklarına zemin hazırlayabiliyor. Aile öyküsü, uzun süreli tablet, telefon ve bilgisayar kullanımı gibi etkenler, çocuklarda miyopinin gelişiminde önemli rol oynuyor. Erken tanı ve doğru önlemlerle miyopinin ilerlemesi yavaşlatılabiliyor.

Baş ağrısı varsa göz doktoruna gitmekte fayda var

Gözlerde normal ön-arka uzunluğa ve uygun kırıcılığa sahip lens ve korneada cisimlerin görüntüsü retina üzerine düşer. Miyopi, gözün ön-arka ekseninin normalden uzun olması ya da kornea ve lensin kırıcılığının fazla olması nedeniyle görüntünün retinanın önünde oluştuğu bir kırma kusurudur. Bu sebeple miyopik gözler, özellikle uzaktaki cisimleri bulanık görmemize neden olur. Miyopi genellikle çocukluk döneminde başlar ve büyüme çağında ilerleme eğilimindedir. Çocukluk ve büyüme çağında aşağıdaki belirtiler ortaya çıkıyorsa göz doktoruna görünmekte fayda vardır:

• Akademik ve sportif performansta düşüş yaşanması, çocukların tahtayı net görememesi nedeniyle yanındaki arkadaşının defterinden ders takip etme çabası.
• Baş ağrısı ve göz yorgunluğu.
• Sosyal hayatta özgüven sorunları.
• İleri yaşlarda kalıcı görme kaybı riski: erken dönemde tespit edilmeyen miyopi göz tembelliğine yol açabilir ve gözün diğer hastalıklarına sebep olarak kalıcı görme kayıplarına neden olabilir.

İlerleyen miyopi göz hastalıkları riskini artırabilir!

Çocuklarda miyopi gelişimini artıran başlıca risk faktörleri şunlardır:

• Aile öyküsü (anne veya babada miyopi olması), genetik yatkınlık.
• Uzun süreli yakın mesafe çalışmaları (tablet, telefon, bilgisayar kullanımı).
• Yetersiz açık hava aktivitesi.
• Erken yaşta ekran maruziyeti.
• Kapalı alanlarda uzun süre vakit geçirmek.

Miyopi, yaşamın ilerleyen dönemlerinde ciddi göz hastalıkları riskini artırmaktadır. Bu riskler, miyopinin derecesi arttıkça daha da yükselebilir. Ayrıca yüksek dereceli miyopi için "göz çizdirme" olarak bilinen refraktif lazer cerrahisi uygulamaları genellikle etkili olamamaktadır. Önemli bir diğer nokta, refraktif lazer cerrahisi veya diğer yöntemlerle gözlüklerden kurtulunsa bile, miyopinin beraberinde getirdiği risklerden korumaz.

• Retina yırtığı ve retina dekolmanı.
• Miyopik makula dejenerasyonu.
• Glokom (göz tansiyonu).
• Erken yaşta katarakt formationu.

Bu sebeple, çocukluk döneminde başlayan miyopi yalnızca günümüz değil, gelecekteki göz sağlığı için de önemli bir konudur.

Göz numarasının artışı kontrol altına alınmalı

Miyopi progresyonu, çocuğun büyüme süreci boyunca göz numarasının giderek artmasıdır. Özellikle 6-12 yaş arası ilerleme daha hızlı gerçekleşmektedir. Kontrol altına alınmayan progresyon, yüksek miyopi ile sonuçlanabilir. Özellikle Uzakdoğu'da büyük bir sağlık problemi haline gelen miyopi, ülkemizde de son yıllarda artış göstermiştir. Covid-19 pandemisi sırasında kapanılan dönemlerde, kısa zaman içinde miyopi progresyonunun hızlandığı bilimsel çalışmalarla belirlenmiştir. Patolojik veya dejeneratif miyopi olarak bilinen vakalarda ise progresyon, çocukluk döneminden sonra bile devam etmektedir.

Çocuğunuzun ekran süresini kontrollü olarak sınırlayın

Dijital çağın pandemisi olarak kabul edilen miyopinin progresyonunu önlemek için birçok bilimsel çalışma yapılmıştır ve yapılmaya devam edilmektedir. Günümüzde miyopi progresyonunu yavaşlatmaya yönelik etkili yöntemler bulunmaktadır:

• Açık havada günde en az 2 saat zaman geçirmek.
• Yakın çalışmalarda 20-20-20 kuralı: 20 dakikada bir 20 saniye boyunca 20 feet (yaklaşık 6 metre) uzağa bakmak.
• Ekran süresinin sınırlandırılması.
• Uygun gözlük veya kontakt lens kullanımı.
• Miyopi kontrolüne özel camlar kullanmak.
• Orto-keratoloji (gece lensleri) uygulamaları.
• Düşük doz atropin tedavisi (doktor kontrolünde yapılmalıdır).

Her çocuğa en uygun yöntem, detaylı bir göz muayenesi sonrası belirlenmelidir. Çocuklarda düzenli göz muayeneleri ihmal edilmemelidir. Miyopi ne kadar erken fark edilirse, ilerlemesi o kadar etkili şekilde kontrol altına alınabilir. Amaç, yalnızca net görmek değil, çocuğun ömür boyu göz sağlığını korumaktır.