Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre, her yıl yaklaşık 20 milyon kişiye kanser tanısı konulmakta ve 10 milyonun üzerinde insan kansere bağlı nedenlerle yaşamını yitirmektedir. Kanser, bireysel bir sağlık sorunu olmanın ötesinde, toplumu etkileyen küresel bir halk sağlığı meselesi olarak tanımlanmaktadır. Ancak ilerleyen teknoloji ve tıp alanındaki gelişmeler sayesinde, genetik testler ve doğru planlamalar ile kanser büyük ölçüde tedavi edilebilmektedir. Memorial Sağlık Grubu Medstar Antalya Hastanesi Onkoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Mükremin Uysal, kanser tedavisinde genetik ve moleküler testlerin yeni yol haritası hakkında bilgi vermektedir.
Kanser Görülme Sıklığı Dikkat Çekiyor
Güncel veriler, kanser görülme sıklığının yaşam süresinin uzaması, çevresel faktörler, sigara kullanımı, beslenme alışkanlıkları ve hareketsiz yaşam tarzı gibi nedenlerle giderek arttığını göstermektedir. Dünya genelinde ve ülkemizde en sık görülen kanser türleri arasında meme kanseri, akciğer kanseri, kolorektal kanserler (kalın bağırsak ve rektum), prostat kanseri ve mide kanseri yer almaktadır. Bu kanserlerin önemli bir kısmında düzenli tarama programları ve erken tanı sayesinde tedavi başarısı belirgin şekilde artmakta, hastaların yaşam süresi ve yaşam kalitesi olumlu yönde etkilenmektedir.
Kanserde Değişen Yaklaşım: Kişiselleştirilmiş Tedavi
Geçmişte kanser tedavileri daha çok standart protokollerle yürütülüyor iken, günümüzde her hastanın kanserinin biyolojik ve genetik açıdan farklı özellikler gösterebildiği bilinmektedir. Bu anlayış, “herkese aynı tedavi” yaklaşımının yerini “kişiye özel tedavi” kavramına bırakmasını sağlamıştır. Biyopsi veya cerrahi sonrasında elde edilen tümör dokusunda yapılan moleküler ve genetik analizler, hastalığın davranışı hakkında önemli bilgiler sunmakta ve tedavi planının daha doğru şekilde belirlenmesine katkı sağlamaktadır. Kanserde genetik testler; tanıyı doğrulamakta, yol haritası çıkarmakta ve hedefe yönelik akıllı ilaçlar ile immünoterapiler gibi modern tedavi seçeneklerinin, uygun hastalarda doğru zamanda kullanılabilmesini sağlamaktadır.
Genetik Testlerin Hastaya Sağladığı 4 Avantaj
- Tedaviyi Yönlendirme: Tümörde saptanan genetik değişiklikler, hangi tedavinin daha etkili olabileceğini öngörmekte ve böylece hedefe yönelik tedaviler ile immünoterapilerin doğru hastada ve doğru zamanda kullanılabilmesini sağlamaktadır.
- Gereksiz Tedavilerden Kaçınma: Genetik testler sayesinde etkisiz olacağı öngörülen tedavilerden kaçınılmakta, hastalar gereksiz yan etkilerden korunmaktadır.
- Tedavi Başarısını Artırma: Moleküler düzeyde doğru hedefe yönelik tedaviler, tedaviye yanıt oranlarını artırmakta ve hastalığın kontrol altına alınmasını kolaylaştırmaktadır.
- Kalıtsal Kanser Riskinin Belirlenmesi: Uygun hastalarda gerçekleştirilen bazı genetik testler, ailesel kanser yatkınlığını ortaya koyabilmektedir. Bu sayede yüksek risk taşıyan bireyler erken dönemde izlenmekte, koruyucu önlemler alınabilmekte veya kanser çok erken evrede saptanabilmektedir.
