Liselere Geçiş Sistemi (LGS) sınavı 13 Haziran'da, Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) ise 20-21 Haziran tarihlerinde gerçekleştirilecek. Milyonlarca öğrenci, uzun süredir sürdürdükleri hazırlık sürecinin ardından geleceklerini şekillendirecek bu önemli sınavlarda ter dökecek. Sınavlara sayılı günler kala uzmanlar, akademik hazırlığın yanı sıra psikolojik dayanıklılığın ve doğru beslenmenin de başarı üzerinde belirleyici rol oynadığına dikkat çekiyor.
Yeditepe Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Pınar Aylin Kaya, sınav kaygısının yönetilebilir bir duygu olduğunu vurgularken; Yeditepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Başkanlığı Doç. Dr. Binnur Okan Bakır ise sınav öncesi ve sınav günü beslenme düzenine ilişkin önemli önerilerde bulundu.
Kaygıyı Yok Etmeye Değil, Yönetmeye Odaklanın
Dr. Öğr. Üyesi Pınar Aylin Kaya, kaygının beynin doğal bir alarm sistemi olduğunu belirterek, önemli sınavlar öncesinde hissedilen gerginlik, uyku sorunları, konsantrasyon güçlüğü ve fiziksel belirtilerin son derece normal olduğunu ifade etti. Sınav kaygısının bilişsel ve bedensel olmak üzere iki boyutta ortaya çıktığını belirten Kaya, "Ya başaramazsam?", "Herkes benden daha iyi çalışıyor" gibi düşüncelerin bilişsel boyutu oluşturduğunu; çarpıntı, terleme ve ağız kuruluğu gibi belirtilerin ise bedensel boyutu oluşturduğunu söyledi. Ancak belirli seviyede kaygının performansı artırdığını, bu nedenle kaygıyı tamamen ortadan kaldırmak yerine yönetilebilir seviyede tutmanın önemli olduğunu vurguladı.
Son Günlerde Rutini Koruyun
Sınava kısa süre kala öğrencilerin yeni konular öğrenmeye çalışmak yerine mevcut bilgilerini pekiştirmeye odaklanmalarının daha faydalı olacağını belirten Kaya, günlük yaşam düzeninin korunmasının önemine dikkat çekti. Belirsizliğin kaygıyı artırdığını ifade eden Kaya, öğrencilerin günlerini planlamalarını, çalışma ve dinlenme saatlerini belirlemelerini önerdi. Uzun saatler boyunca aralıksız çalışmak yerine belirli sürelerle yoğunlaşmanın daha verimli olduğunu belirten Kaya, yeterli uykunun da sınav başarısında kritik öneme sahip olduğunu vurguladı.
Sınav Hayatın Tek Belirleyicisi Değil
Kaygının yükseldiği anlarda nefes tekniklerinin etkili bir araç olduğunu belirten Kaya, diyafram nefesi uygulamalarının bedenin gevşeme sistemini harekete geçirdiğini söyledi. Sınav salonuna girerken birkaç derin nefes almanın kaygı seviyesini düşürmeye yardımcı olabileceğini ifade etti. Olumsuz düşüncelerin sorgulanmasının da önemli olduğunu belirten Kaya, "Bu sınavı geçemezsem hayatım biter" düşüncesi yerine "Bu sınav önemli ama hayatımın tek belirleyicisi değil" şeklinde düşünmenin öğrencinin üzerindeki baskıyı azaltabileceğini ifade etti.
Kitapları Hızla Gözden Geçirmek Zaman Yönetimi Sağlar
Sınav sırasında öğrencilerin ilk birkaç dakikayı sakinleşmek için kullanabileceklerini belirten Kaya, soru kitaplarını hızlıca gözden geçirmenin zaman yönetimi açısından fayda sağlayacağını söyledi. Sınav esnasında yaşanan "bildiklerimi unuttum" hissinin yaygın bir durum olduğunu vurgulayan Kaya, öğrencilerin takıldıkları soruları geçerek diğer sorulara yönelmelerinin daha doğru bir strateji olacağını ifade etti.
Ebeveynlere: Sonuç Değil Süreç Odaklı Olun
Sınav sürecinde ailelerin tutumlarının öğrenciler üzerinde doğrudan etkili olduğunu belirten Kaya, ebeveynlerin başarı baskısı oluşturmak yerine çocuklarının gösterdiği çabayı takdir etmelerinin önemine dikkat çekti. "Bu sınavı kazanmalısın" yerine "Elinden geleni yaptın, bu yeterli" yaklaşımının öğrencinin güven duygusunu güçlendirdiğini belirten Kaya, evde sınav konusunun sürekli gündemde tutulmasının da kaygıyı artırabileceğini söyledi.
Sınavdan Önce Bilinmeyen Yiyeceklerden Uzak Durun
Yeditepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Başkanlığı Doç. Dr. Binnur Okan Bakır, sınav öncesindeki günlerde beslenme düzeninde ani değişiklikler yapılmaması gerektiğini belirtti. Bakır, sınavdan 3-4 gün önce dışarıda tüketilen yiyeceklerin dikkatle seçilmesi gerektiğini vurgulayarak, "Besin zehirlenmesi riskine karşı güvenilir olmayan yerlerden yemek yenmemeli, daha önce denenmemiş yeni besinler bu dönemde tercih edilmemelidir" dedi.
Su Tüketimi ve Dengeli Kahvaltı Başarıyı Destekliyor
Beyin fonksiyonlarının sağlıklı çalışabilmesi için yeterli sıvı alımının büyük önem taşıdığını belirten Bakır, öğrencilerin sınav öncesindeki gün yeterince su içmeleri, ancak sınav sabahı sıvı tüketiminden kaçınmalarını önerdi. Kahvaltının mutlaka yapılması gerektiğini ifade eden Bakır, kan şekerini dengede tutacak kompleks karbonhidratların tercih edilmesini tavsiye etti. Tam buğday ekmeği, çavdar, yulaf ve sebzelerin uygun seçenekler olduğunu belirten Bakır, yumurta ve peynir gibi protein kaynaklarının da kahvaltıda yer alması gerektiğini söyledi.
Ağır ve Yağlı Yemeklerden Kaçının
Sınavdan bir gece önce çok geç saatlerde yemek yenmemesi gerektiğini belirten Bakır, ağır ve yağlı, kızartılmış ve tuzlu yiyeceklerin uyku kalitesini olumsuz etkileyebileceğini söyledi. Bakır, "İyi bir uyku, sınav sabahına zinde başlamak için en önemli unsurlardan biridir. Bu nedenle sınav öncesi akşam hafif ve dengeli bir öğün tercih edilmelidir" dedi.
