Türkiye, 7-8 Temmuz 2026 tarihlerinde düzenlenen NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'ne 22 yıl aradan sonra yeniden ev sahipliği yaparken, diplomatik gündemi kadar liderlere sunulan resmi akşam yemeği de uluslararası kamuoyunun dikkatini çekti. Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Müge Arslan, uluslararası ilişkilerde gastronominin üstlendiği rolü değerlendirdi.
"Sofra diplomasisi" uluslararası ilişkilerin sessiz ama güçlü araçlarından biri
Prof. Dr. Müge Arslan, uluslararası ilişkiler literatüründe "table diplomacy" ya da "sofra diplomasisi" kavramının giderek daha fazla önem kazandığını ifade ederek, diplomasi sürecinin yalnızca toplantı salonlarında değil, sofralarda da şekillendiğini belirtti. Örneğin, 4-17 Eylül 1978'de Camp David Anlaşmaları sırasında Jimmy Carter, Enver Sedat ve Menahem Begin'in birlikte yemekler yemesi ve gayri resmi sohbetler yapması, sonraki yıllarda önemli barış anlaşmalarının temelini oluşturmuştur. Ayrıca, 28-29 Haziran 2019 G20 Osaka Zirvesi'nde Donald Trump ve Şi Cinping arasındaki temasların, ABD-Çin ticaret savaşı sürecinde geçici bir yumuşamaya katkı sağladığını hatırlattı. Bu örnekler, "sofra diplomasisi"nin önemini vurguluyor.
Menü seçimi yalnızca yemek belirlemek değildir
Prof. Dr. Arslan, diplomatik sofralarda hazırlanan menülerin tesadüfi tercihlerden oluşmadığını belirterek, menü seçimlerinin ev sahibi ülkenin kültürünü, değerlerini ve misafirlerine verdiği önemi yansıtan stratejik unsurlar olduğunun altını çizdi. Bu durum, kültürel kimliği temsil eden, misafire değer gösteren, samimi bir iletişim ortamı oluşturan ve sembolik mesajlar içeren bir yapı oluşturuyor.
2026 NATO Zirvesi menüsü Türkiye'nin gastronomik haritasını dünyaya sundu
Zirvede tercih edilen menü, Türkiye'nin farklı bölgelerini aynı sofrada buluşturan özel bir kurgu taşıyordu. Prof. Dr. Arslan, NATO Zirvesi’nde sunulan menünün Türk mutfağının zenginliğini ve kültürel mirasını dünyaya tanıtan önemli bir unsur olduğunu açıkladı. Dünyaca ünlü yemeklerin yanı sıra, Türkiye’nin misafirperverliğini ve gastronomi kültürünü de yansıtan bir diplomasi aracı olarak çalıştığını belirtti. Bu menü, Türkiye’nin gastronomik zenginliklerini sergileme yönünde büyük bir fırsat sundu.
Menüde; Taş fırın pide, Kayseri mantısı, deniz levreği veya dana kaburga, sütlü Nuriye, Maraş dondurması, Trabzon tereyağı, Hizan karakovan balı, Urla sakız enginarı, Tokat yaprağı ve firik pilavı gibi lezzetler yer aldı.
Tek bir bölge değil, bütün Anadolu aynı sofrada buluştu
Prof. Dr. Arslan, bu menü tercihininin bilinçli bir gastronomi stratejisi olduğunu vurgulayarak, Türkiye’nin kültürel çeşitliliğini temsil ettiğini söyledi. Menü, Karadeniz, İç Anadolu, Ege, Güneydoğu ve Doğu Anadolu'dan ürünleri bir araya getirerek Türkiye’nin zengin gastronomik mirasını temsil etmektedir. Yerel ürünlerin seçilmesi, Türkiye’nin tarımsal çeşitliliğine vurgu yapıyor.
Gelenek modern sunumla buluştu
Geleneksel yemeklerin modern sunum teknikleriyle servis edilmesi, Türk mutfağının hem köklü hem de çağdaş yönlerini ön plana çıkardı. Ana yemekte hem balık hem de kırmızı et alternatifi sunulması, farklı damak zevkleri ve beslenme tercihleriyle saygı gösteren bir yaklaşım olarak değerlendiriliyor.
Gastrodiplomasi ülkelerin yumuşak gücünü artırıyor
Prof. Dr. Müge Arslan, gastrodiplomasinin günümüzde ülkelerin kamu diplomasisinin önemli unsurlarından biri haline geldiğini belirtti. Türkiye, Türk mutfağını bir kamu diplomasisi aracı olarak tanıtan etkinlikler düzenleyerek, ortak sofraların resmi belgelerin sağlayamadığı karşılıklı anlayışı geliştirebildiğini ifade etti. Bu, menünün sadece bir ikram olarak değil, aynı zamanda Türkiye’nin kültürel kimliğini ve misafirperverliğini anlatan bir iletişim aracı olarak kurgulandığını göstermektedir. Diplomasi, bazen bir cümlede, bazen de aynı sofrayı paylaşmanın oluşturduğu ortak deneyimde hayat bulur.
