İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay tarafından hayata geçirilen organik atıkların evde dönüşümü için başlatılan bokaşi kompostu uygulaması, bugüne kadar 4 bin 556 haneye ulaştı. İzmirli vatandaşların yoğun ilgi gösterdiği bu uygulamada, Tarımsal Hizmetler Daire Başkanlığı, farklı ilçelerde toplam 128 bokaşi kompost eğitimi düzenleyerek İzmir halkını sürdürülebilir atık yönetimi sistemine dâhil etti.

Dr. Cemil Tugay’ın sürdürülebilir atık yönetimi vizyonuyla başlattığı “Dönüşüme Evde Başla” projesi kapsamında uygulanan bokaşi kompostu yöntemi kentin genelinde büyümeye devam etmektedir. Tarımsal Hizmetler Daire Başkanlığı Kompost Üretimi ve Geri Kazanım Şube Müdürlüğü, sağlıklı toprakların korunması, organik atıkların kaynağında değerlendirilmesi ve sürdürülebilir tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması amacıyla yürütülen uygulamada, yeni bir bokaşi kompost eğitimi ve set dağıtım etkinliği Ahmed Adnan Saygun Sanat Merkezi'nde gerçekleşti. Bu etkinlikte, İyi Tarım İzmir uygulaması aracılığıyla başvuran 105 vatandaşa daha bokaşi kompost seti teslim edildi.

Bu yıl 4 bin 556 bokaşi kompost seti dağıtıldı.

İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından 2026 yılının Ocak ayında başlatılan projede, bugüne kadar İzmir'in farklı ilçelerinde toplam 128 bokaşi kompost eğitimi gerçekleştirilmiştir. Bu eğitimlerde katılımcılara evsel organik atıkların kaynağında ayrıştırılması, bokaşi yöntemiyle ön kompost üretimi ve elde edilen ürünün toprak verimliliğine katkısı hakkında uygulamalı bilgiler verilmektedir. Eğitimler sonucunda, şimdiye kadar 4 bin 556 adet bokaşi kompost setinin teslim edildiği bildirilmektedir.

Organik atıklar yeniden toprağa kazandırılıyor.

Tarımsal Hizmetler Daire Başkanlığı, ürettikleri kompostu kendileri kullanmak istemeyen vatandaşlardan kompost kovalarını teslim alarak yerine yeni kovalar veriyor. Toplanan ön kompostlar, Konak Kadifekale Mahalle Bostanı'nda toprağa kazandırılarak organik maddenin yeniden üretim döngüsüne katılması sağlanıyor.

Bokaşi uygulamasına nasıl dâhil olunur?

İzmirliler, bokaşi kompost seti almak için “İyi Tarım İzmir” mobil uygulaması üzerinden başvuru yapabilirler. Projeye katılan gönüllü haneler, eğitim sürecinin ardından evsel organik atıklarını bokaşi kovalarında biriktirerek kompost aşamasını tamamlarlar. Sürecin ardından yurttaşlar, “İyi Tarım İzmir” mobil uygulaması üzerinden “kovam dolu” bildirimi yaparak yeni kovalarını teslim alabiliyorlar.

Bokaşi kompostu nedir?

Bokaşi, Japonca'da “fermente organik madde” anlamına gelen bir terimdir. Mutfaklardan çıkan meyve ve sebze atıkları, yemek artıkları ve çay ile kahve posası gibi organik atıkların, koku, sinek ve haşere oluşturmadan kapalı kovalar içinde fermentasyonunu sağlayan çevreci bir yöntemdir. Oksijenin sınırlı olduğu bir ortamda faydalı mikroorganizmalarla gerçekleştirilen fermantasyon süreci sayesinde organik atıklar çürümeye bırakılmadan değerlendirilir. Ev ortamında kolaylıkla uygulanabilen bu sistem, apartman yaşamına da uygundur. Elde edilen fermente ürün, toprağın yapısını iyileştiren ve besin değeri yüksek bir toprak düzenleyici olarak kullanılabilir. Ayrıca fermantasyon sırasında oluşan bokaşi sıvısı, seyreltilerek doğal sıvı gübre olarak değerlendirilebilir.

Bokaşi kompost seti nasıl kullanılır?

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin dağıttığı bokaşi setlerinin kullanım talimatları ise şu şekildedir:

1. Musluğu contalar içte-dışta olacak şekilde kovaya takıp somunu sıkin.
2. Süzgeci yerleştirip 3-4 cm mukavva veya baskısız karton ekleyin.
3. Beyaz kağıt, peçete, renkli viyol ve dergi kullanmayın; fazla kağıt alt suyu geciktirir.
4. 1 ölçek (50 ml) konsantreyi klorsuz suyla 1:10 seyreltip karton-mukavvayı ıslatın; ilerleyen aşamada oran 1:100 olabilir.
5. Klorlu su kullanmayın; gerekirse şebeke suyunu bir gece bekletin.
6. Konsantreyi kullanım sonrasında ağzı kapalı şekilde buzdolabında saklayın.
7. Atıkları küçük parçalara ayırıp günde tek sefer ekleyin, talaş serpip sıvıyla ıslatın.
8. Mikro-aerobik ortam için eklemeyi tek seferde yapın; sıvı buzdolabında 1 hafta saklanır.
9. Atıklar ne kadar küçük parçalara ayrılırsa bokaşi (bokashi) alt suyu daha hızlı oluşur.
10. Talaş ve seyreltilmiş konsantre eklenen atıkları deliksiz aparatla iyice sıkıştırın; bu fermantasyonu hızlandırır ve kokuyu önler.
11. Kimyasal işlem görmemiş odun talaşı kullanın.
12. Talaş yoksa geçici olarak baskısız karton, mukavva veya buğday kepeği tercih edilebilir.
13. Fermantasyon için atıklar havasız kalmalı; kapak sıkıca kapatılmalı ve ekleme günde tek sefer yapılmalıdır.
14. Kova, doğrudan güneş almayan bir yerde tutulmalıdır.
15. Oda sıcaklığında (yaklaşık 24 °C) mikroorganizmalar verimli çalışır ve alt su zamanında oluşur.
16. Bokaşi alt suyu 15-20 gün içinde gün aşırı alınır, klorsuz suyla 1:100 seyreltilip bitkilere iki sulamada bir verilir.
17. Rengi elma sirkesi gibi, kokusu turşu/sirke olmalıdır; kötü koku veya renk değişimi bozulma göstergesidir.
18. Kova her gün kontrol edilmelidir; alt su buzdolabında saklanır ve bozulmuşsa kullanılmaz.
19. Sette iki kova vardır; ilk kova dolup fermantasyona girince ikinci kovayla devam edilir.
20. Dolu kova en az iki hafta kapalı, karanlık ve güneş almayan yerde bekletilir; sıvı gübre bu sürede günlük alınır.
21. Sıkıştırma kapağı kovalar arasında kullanılır; bu nedenle sette tek kapak bulunur.
22. En az 15 gün fermente olmuş posa, bahçe veya saksıda yaklaşık 30 cm derinliğe gömülür.
23. İki ay sonra bitki dikimine uygun hale gelir; istenirse çıkarılıp başka bir yerde kompost olarak kullanılabilir.