Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Ebelik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ayça Demir Yıldırım, yeni yönetmeliklerle güçlendirilmiş ebelik mesleğinin dönüm noktasını değerlendirdi. Ebelik mesleğinin tarihçesi ve gelişimi üzerine bilgi veren Yıldırım, ebelik alanının bilimsel temellere dayanan profesyonel bir sağlık alanına dönüştüğünü vurguladı. Yıldırım, "Ebelik, insanlık tarihi kadar eski ve köklü bir meslektir. Yüzyıllardır ebeler, doğum yapan kadınların yanında yer almış, onlara destek olmuş ve en zor anlarında güven veren kişiler olmuşlardır. Ancak günümüzde ebelik, sadece doğum yaptıran bir meslek olmaktan çıkmış; bilimsel verilere dayanan, profesyonel bir sağlık alanına dönüşmüştür." şeklinde konuştu.
Doç. Dr. Yıldırım, geleneksel usta-çırak ilişkisiyle öğrenilen ebelik mesleğinin artık üniversitelerde lisans düzeyinde eğitim verilen akademik bir alan haline geldiğini belirtti. Ebelerin gebelik öncesinden başlayarak doğum ve doğum sonrası döneme kadar annenin hem fiziksel hem psikolojik sağlığını takip eden, normal doğumu yönetebilen ve yenidoğan bakımında aktif rol alan sağlık profesyonelleri olduğunu ifade etti. Ayrıca, ebelerin aile planlaması, üreme sağlığı ve toplum sağlığı gibi alanlarda da hizmet sunduklarına dikkat çekti.
Yeni Ebelik Yönetmeliği ile ebelerin yetki ve sorumluluklarının güçlendiğini belirten Yıldırım, "Sağlık Bakanlığı'nın 3 Aralık 2024 tarihinde yayımlanan yeni Ebelik Yönetmeliği, ebelerin yetki ve sorumluluklarını netleştirerek, serbest meslek icrası gibi bağımsız çalışma haklarını güçlendirmiştir. Normal Doğum Eylem Planı'nın bir parçası olarak, her gebenin kendi özel ebesine sahip olması ve doğum sürecinde birebir ebe desteği alması sağlanmıştır." dedi.
Yönetmeliğin sadece doğum sürecini değil, kadın sağlığının birçok alanını kapsadığına vurgu yapan Yıldırım, ebelerin üreme sağlığı, cinsel sağlık, aile planlaması danışmanlığı ve toplum sağlığı liderliği gibi alanlarda daha etkin ve yetkili hale getirildiğini belirtti. Yıldırım, ebelerin doğum ve sezaryen yönetimini güncel klinik rehberlere göre sağlamasının teşvik edildiğini ve tıbbi müdahale gerektirmeyen fizyolojik süreçlerdeki karar verici otoritelerinin pekiştirildiğini ifade etti.
Doç. Dr. Ayça Demir Yıldırım, güçlü ebelik hizmetlerinin olduğu sağlık sistemlerinde anne ve bebek sağlığı göstergelerinin daha olumlu olduğunu belirtti. Yıldırım, "Ebelik hizmetlerinin yeterince güçlü olmadığı sağlık sistemlerinde koruyucu sağlık hizmetlerinin zayıflaması, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının azalması ve doğum sürecinin doğal akışının bozulması gibi sorunlar ortaya çıkabilir." dedi. Türkiye'deki sezaryen oranlarının %61,2 gibi yüksek bir seviyede olmasının da bu durumu gösterdiğini söyledi. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, ebelerin aktif olduğu sistemlerde hem sezaryen oranlarının hem de anne ve bebek ölümlerinin daha düşük olduğunu belirten Yıldırım, ebelerin, özellikle düşük riskli gebeliklerde normal doğumu destekleyerek gereksiz cerrahi müdahalelerin önüne geçebildiğini ifade etti.
Doğum sonrası ruh sağlığının korunmasında kritik bir görev üstlendiklerini belirten Yıldırım, "Doğum sonrası dönem, anneler için hem fiziksel hem de duygusal açıdan hassas bir süreçtir. Bu dönemde ebeler, düzenli takip ve destek sağlayarak annenin kendini yalnız hissetmesini önleyebilir." dedi. Yıldırım, ebelerin, takipler sırasında çeşitli değerlendirme yöntemleri kullanarak doğum sonrası depresyon riski taşıyan anneleri erken dönemde belirleyebildiğini ve gerekli durumlarda uzman desteğine yönlendirme yaparak erken müdahalede bulunabildiklerini açıkladı.
Dijitalleşmenin ebelik hizmetlerini dönüştürdüğünü vurgulayan Doç. Dr. Yıldırım, sağlık alanındaki dijital gelişmelerin ebelik hizmetlerini erişilebilir hale getirdiğini söyledi. "Sağlık alanındaki dijital gelişmeler, ebelik hizmetlerini de dönüştürmüştür. Artık bakım hizmetleri sadece hastanelerle sınırlı kalmamakta, dijital platformlar üzerinden de sürdürülebilmektedir." şeklinde konuştu. Ayrıca, "Annelik Yolculuğu" uygulaması ve dijital ebe danışmanlık sistemlerinin annelere önemli kolaylık sunduğunu belirtti.
Doç. Dr. Yıldırım, "T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından geliştirilen 'Annelik Yolculuğu' mobil uygulaması, e-Nabız entegrasyonu sayesinde annelerin aşı takvimini ve bebek gelişimini kolayca takip etmesine imkân tanımaktadır. Bunun yanı sıra, 'Ebebul' gibi platformlar üzerinden ailelerin uzman ebelerle görüntülü görüşmeler yapmaları mümkün olmaktadır." dedi. Uzaktan takip sistemlerinin annelerin tansiyon ve nabız gibi temel sağlık verilerini dijital ortamda izlemeye olanak sağladığını ifade etti.
Sonuç olarak, ebelik hizmetlerinin güçlendirilmesinin yalnızca doğum süreçlerini değil, toplum sağlığını da doğrudan etkilediği belirtildi. Doç. Dr. Ayça Demir Yıldırım, ebelerin sağlık sisteminde daha aktif ve güçlü bir şekilde yer almasının hem sezaryen oranlarının azaltılmasına hem de anne ve bebek sağlığının korunmasına önemli katkı sağladığını ifade etti. Ebelik hizmetlerinin güçlendirilmesinin, daha sağlıklı bir toplum için atılacak en önemli adımlardan biri olduğu vurgulandı.
